Bett Asia 2025: Belajar untuk berinovasi, untuk semua, untuk kehidupan

Menghadiri Bett Asia 2025 umpama melangkah masuk ke makmal idea tentang masa kini dan masa depan pembelajaran. Merentasi setiap ucaptama, panel dan perbualan, saya merasakan satu kesegeraan bersama: bagaimana kita menerima teknologi—terutamanya AI—tanpa kehilangan teras insan dalam pendidikan? Refleksi saya di sini menyatukan pandangan yang paling bergema dalam diri saya, berdasarkan kepercayaan bahawa inovasi dalam pendidikan mestilah disengajakan, dibimbing dan dimaklumkan secara mendalam.

Danial Azizan dari Google for Education (Malaysia & Brunei) memulakan ucaptamanya dengan metafora yang melekat di fikiran saya—beliau membandingkan guru dengan Kiub Rubik: kompleks, pelbagai rupa, dan sentiasa berubah. Mesejnya jelas: peranan guru telah berkembang jauh melangkaui pengajaran, dan AI harus wujud untuk menyokong transformasi itu, bukan merumitkannya. Apa yang saya dapati paling menarik ialah desakan Google terhadap falsafah pembelajaran yang didahulukan—AI yang memperkasakan pendidik, bukan menggantikan mereka.

Sepanjang sesi tersebut, Danial menekankan bahawa kuasa sebenar AI terletak pada memberi masa kembali kepada guru, membebaskan mereka daripada beban pentadbiran untuk menumpukan perhatian pada hubungan dan kreativiti. Saya amat kagum dengan contoh bagaimana AI boleh menyokong pelajar berkeperluan khas, menyesuaikan maklum balas dan membantu dalam penciptaan kandungan. Tetapi apa yang paling mengagumkan saya ialah optimisme yang berhati-hati: teknologi boleh memperibadikan pembelajaran, tetapi ia masih memerlukan pertimbangan guru dan pengawasan etika.

Soalan yang ditinggalkan Danial masih bergema dalam ingatan saya: Sejauh manakah anda bersedia untuk mengubah bilik darjah anda hari ini?

Dominic Liechti dari sesi Apple mengukuhkan idea bahawa teknologi bukanlah destinasi—ia adalah pemboleh. Beliau bercakap tentang bagaimana pendidikan mesti berkembang daripada penggunaan pasif kepada penciptaan aktif, dan saya mendapati kerangka beliau tentang tiga tonggak pembelajaran masa depan—kreativiti, rasa ingin tahu dan pemikiran kritis—sangat berkesan.

Tumpuan Apple terhadap Kemahiran Meningkat untuk tahun 2030—daripada literasi AI dan pengawasan alam sekitar kepada kepimpinan dan daya tahan—terasa seperti peringatan bahawa dunia yang diceburi oleh pelajar kami saling berkaitan dan tidak dapat diramalkan. Dominic mencabar kami untuk berfikir secara kritis tentang bagaimana kami memupuk kemahiran ini di dalam bilik darjah dan pasukan kepimpinan kami.

Soalan penutupnya masih relevan: Adakah anda akan menjadi pemerhati atau agen perubahan?

Bagi saya, ia menekankan bahawa penggunaan teknologi mesti disertakan dengan keyakinan dan kejelasan untuk membimbingnya dengan bijak.

Panel menteri yang menampilkan Yang Berhormat Datuk Ts Mustapha Sakmud (Malaysia), Pengiran Dr Mohd Iskandar Pg Hj Petra (Brunei), dan Dr. Silinthone Sacklokham (Laos) merupakan penerokaan yang kaya tentang apa sebenarnya ertinya berinovasi dalam sistem pendidikan yang sering lambat berubah.

Dari perspektif Malaysia, Datuk Ts Mustapha menekankan bahawa inovasi merupakan keutamaan negara—tetapi ia mesti disokong oleh sumber manusia, infrastruktur dan kemampanan. Saya mendapati pandangan jangka panjangnya tentang dasar menyegarkan, terutamanya ketika Malaysia menyediakan pelan pendidikan kebangsaannya yang seterusnya. Wakil Brunei, Dr Mohammad, mengingatkan kita bahawa inovasi didorong oleh guru, bukan alatan, dan tanpa keyakinan guru, teknologi tidak akan pernah diterjemahkan kepada hasil pembelajaran yang lebih baik. Sementara itu, Dr Silinthone dari Laos menekankan kepentingan latihan guru, kepimpinan dan penglibatan komuniti sebagai asas bagi sebarang inovasi yang mampan.

Di seluruh panel, satu tema menarik perhatian saya: sebelum kita menuntut keupayaan, kita mesti membina kapasiti. Sistem berkembang maju apabila inovasi berpusatkan manusia—apabila guru dipercayai, dilatih dan disokong.

Pesanan Samuel Isaiah dari PEMIMPIN sangat bergema di fikiran saya: kepimpinan dalam pendidikan bukanlah tentang memberikan agensi, tetapi memulihkannya. Guru-guru hari ini terbeban dan sering kehabisan masa untuk melabur dalam pembelajaran mereka sendiri, namun mereka tetap menjadi pemacu perubahan yang paling berpengaruh di sekolah.

Samuel berkongsi data yang menunjukkan bahawa memperkasakan guru untuk memimpin dapat meningkatkan pengekalan dan hasil pelajar sebanyak 15–20%. Tetapi di luar statistik, beliau bercakap dengan yakin tentang kewajipan moral untuk menghargai suara guru. Contoh beliau tentang guru yang memimpin inisiatif kecil dan bertujuan mengingatkan saya bahawa inovasi sebenar selalunya bermula dengan langkah-langkah sederhana dan konsisten yang diambil secara kolektif. Apabila guru dihormati dan dipercayai sebagai pemimpin, budaya sekolah berubah dari dalam.

Dr Kritsachai Somsaman (SEAMEO STEM-ED) dan Shariah Nelly Francis (Yayasan PETRONAS) membincangkan salah satu cabaran paling mendesak dalam pendidikan STEM: merapatkan jurang antara pembelajaran bilik darjah dan realiti industri. Dr Kritsachai dan Shariah Nelly menekankan bahawa menyediakan peralatan sahaja tidak mencukupi—guru memerlukan pendedahan kepada amalan industri semasa untuk menyediakan pelajar bagi tenaga kerja yang pesat berubah.

Apa yang saya dapati paling berharga ialah tumpuan mereka terhadap kemahiran yang boleh dipindahkan—komunikasi, kolaborasi, kreativiti—yang bertahan lebih lama daripada mana-mana teknologi tunggal. Mereka menyebut contoh-contoh yang memberi inspirasi seperti Cabaran Kereta Robot dan Projek Robot Berjalan, di mana pelajar belajar dengan mereka bentuk, membina dan membuat refleksi. Kegembiraan pembelajaran STEM, hujah mereka, mestilah bersifat amali dan didorong oleh tujuan. Saya meninggalkan sesi ini dengan yakin bahawa membangunkan kapasiti guru dalam STEM bukan tentang melatih mereka menggunakan gajet—ia tentang membantu mereka menghubungkan pembelajaran dengan kehidupan.

Ceramah Sonia Wadhwa dari Salwan Education Trust mengingatkan saya bahawa pembelajaran awal menetapkan asas untuk segala-galanya yang berlaku selepas itu. Dengan 90% otak manusia berkembang sebelum usia lima tahun, beliau berpendapat bahawa ini adalah tempoh paling penting untuk memupuk kreativiti, rasa ingin tahu dan komunikasi.

Apa yang saya hargai ialah pandangan Sonia yang bernuansa tentang AI Generatif dalam pendidikan awal. Daripada menggunakannya sebagai pengganti bermain, beliau menunjukkan bagaimana ia boleh meluaskannya—melalui penceritaan, penciptaan muzik dan penerokaan imaginatif. Contoh beliau dalam menggabungkan ChatGPT + Spotify + Padlet untuk pendengaran interaktif atau menggunakan Microsoft Reading Progress untuk mengukuhkan pemahaman menunjukkan bagaimana teknologi boleh menjadi sesuatu yang menyeronokkan tetapi bermakna. Bagi saya, ia adalah peringatan bahawa integrasi yang bertanggungjawab bermula dengan memahami perkembangan kanak-kanak, bukan mengejar trend digital.

Panel ini mengukuhkan kebenaran yang telah lama saya percayai: teknologi bantuan tidak mengajar—guru mengajar. Dr Husniza Husni menekankan bahawa teknologi sering disalah anggap sebagai penyelesaian terbaik sedangkan pada hakikatnya, ia hanya berjaya apabila diterapkan dalam ekosistem sokongan yang mampan.

Dr Syazwan Zainal bercakap tentang keperluan infrastruktur sistemik bagi memastikan keterangkuman, manakala Cik Siti Ainulmursyida menawarkan perspektif yang berasas daripada pengalaman bilik darjahnya, menekankan empati dan kebolehsuaian. Saya mendapati tumpuan kepada kesejahteraan guru dan pelajar amat penting—inovasi yang mengabaikan kesejahteraan tidak mampan. Sesi ini merangkumi jenis integrasi yang sedar yang kita perlukan lebih banyak: strategik, kontekstual dan belas kasihan.

Dialog ini merupakan salah satu dialog yang paling merangsang pemikiran dalam persidangan tersebut. Azlina Kamal mengingatkan kita bahawa masa depan pendidikan tidak boleh dibina berdasarkan teknologi sahaja—ia mesti berakar umbi dalam ekuiti, hubungan dan konteks. Kenyataan beliau, “Inovasi tanpa inklusiviti adalah ketidaksamaan pada skala besar,” merangkum dengan sempurna cabaran etika sistem pendidikan moden.

Huraian Jeff Sandhu tentang model rakan sebaya 42 Malaysia menunjukkan bagaimana pemikiran semula pendidikan yang radikal boleh kelihatan—di mana rasa ingin tahu dan kegigihan menggantikan kelayakan, dan pembelajaran diukur melalui usaha dan proses dan bukannya gred. Saya terinspirasi oleh bagaimana kedua-dua penceramah itu bertemu pada satu perkara: pendidikan mesti mengimbangi inovasi digital dengan hubungan manusia. Kemahiran mungkin menjadi mata wang ekonomi baharu, tetapi nilai kekal sebagai kompasnya.

Sesi terakhir yang saya hadiri membincangkan satu isu yang dihadapi oleh setiap pendidik dan ibu bapa: masa di hadapan skrin. Craig Kemp menggesa kita untuk mengalihkan perbualan daripada berjam-jam kepada tabiat, dengan menekankan bahawa apa yang paling penting ialah kualiti berbanding kuantiti. Saya menghargai seruan beliau agar sekolah dan keluarga membangunkan bahasa bersama tentang kesejahteraan digital.

Dr Vincent Chian memberi amaran agar tidak membingkaikan teknologi sebagai musuh—bahasa kita membentuk hubungan kita dengannya. Daripada melarang, beliau mencadangkan untuk menawarkan alternatif yang bertujuan dan mengajar pelajar cara menggunakan teknologi secara bijak dan sengaja. Bagi saya, sesi ini menegaskan semula bahawa keseimbangan dan niat—bukan ketakutan—harus membimbing amalan digital kita.

Refleksi akhir

Selepas dua hari sesi, satu kesimpulan menjadi tidak dapat dinafikan: inovasi dalam pendidikan bermula dan berakhir dengan manusia. Janji AI dan EdTech hanya akan direalisasikan apabila sistem mengutamakan pembangunan guru, penghadang beretika dan kesejahteraan pelajar. Sebagai penyokong integrasi AI yang bertanggungjawab, saya meninggalkan Bett Asia dengan inspirasi dan berhati-hati. Alatan ini berkuasa, tetapi ia memerlukan kebijaksanaan, latihan dan kerendahan hati dalam aplikasinya.

Teknologi harus menguatkan potensi manusia, bukan mengautomasikannya. Masa depan pembelajaran adalah projek manusia, dikuasakan—tetapi tidak pernah ditakrifkan—oleh alat pintar.

[Artikel ini pada asalnya diterbitkan di LinkedIn ]

Mengenai penulis: Damir Odobasic ialah Ketua Muzik, ICT dan Integrasi Digital di Shanghai United International School (SUIS), di mana beliau menerajui inisiatif merentas kampus untuk menerapkan teknologi inovatif dan AI ke dalam pengajaran harian. Dengan latar belakang yang pelbagai dalam pendidikan muzik, teknologi pendidikan dan reka bentuk kurikulum, Damir memperkasakan guru dan pelajar untuk menerima pakai alatan digital dengan cara yang kreatif, beretika dan berimpak. Damir juga merupakan ahli lembaga penasihat Bet Asia.